اين‌كه نيروهاى اسلام از طرف شهر مدينه حمايت مىشدند ، باز سرما و بادهاى زمستانى اثر خود را بر آنها گذاشته ، تحرك آنها را به قدر كافى كاهش داده بود . مثلًا در يكى از شب‌ها كه پيامبر صلى الله عليه و آله مىخواست از فعل و انفعالات و حركات دشمن خبرى حاصل نمايد ، وقتى در جمع نيروهاى خود حاضر شد و براى اين مأموريت داوطلب خواست ، كسى داوطلب نشد . رسول خدا صلى الله عليه و آله حُذَيفه را انتخاب و براى اين مأموريت اعزام نمود . حذيفه مىگويد : شب بسيار سردى بود و بر ما سرما و گرسنگى و ترس جمع شده بود كه پيامبر صلى الله عليه و آله در جمع ما حضور يافت و فرمود : چه كسى داوطلب مىشود در صفوف دشمن نفوذ كرده از فعل و انفعالات دشمن براى ما خبر بياورد ؟ كسى كه اين مأموريت را انجام دهد ، سالم به جمع ما برمىگردد و پاداش او بهشت خواهد بود . رسول خدا صلى الله عليه و آله سه بار حرفش را تكرار كرد امّا كسى از ما به خاطر سرما ، گرسنگى و ترس داوطلب نشد . « 1 » جميع فرماندهان به اين مسأله معترفند كه حفظ و بالا بردن توان پرسنل از اهمّيّت خاصّى برخوردار است و عوامل جوّى در بالا بردن يا پايين آوردن روحيه و توان نيروها ، بسيار مؤثرند . فرمانده بايد از اثرات مثبت آن در بالا بردن توان نيروهايش استفاده نمايد و اثرات منفى آن را با تدابير لازم خنثى كرده يا به حداقل برساند . همچنين در اين غزوه از جمله عواملى كه باعث شكست احزاب و

--> ( 1 ) - المغازى ، ج 2 ، ص 488 ؛ كامل ابن اثير ، ج 2 ، ص 184 ؛ عقد الفريد ، ابن عبد ربّه اندلسى ، ج 7 ، ص 55 ؛ السيرة الحلبيّه ، على حلبى الشافعى ، ج 2 ، ص 326 ؛ سيرهء ابن هشام ، ج 3 ، ص 231 و تاريخ طبرى ، ج 3 ، ص 1484 .